લેન્સ માટે મોટવણીની વ્યાખ્યા આપો અને તેનું સૂત્ર તારવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) લેન્સ દ્વારા મળતા પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ અને વસ્તુની ઊંચાઈના ગુણોત્તરને રેખીય મોટવણી $(m)$ કહે છે.
આકૃતિ $(a)$ અને $(b)$ માં અનુક્રમે બહિર્ગોળ અને અંતર્ગોળ લેન્સ દર્શાવેલ છે.
ધારો કે વસ્તુની ઊંચાઈ $AB = h$ અને પ્રતિબિંબની ઊંચાઈ $A'B' = h'$ છે.
ધારો કે વસ્તુ અંતર $BP = u$ અને પ્રતિબિંબ અંતર $B'P = v$ છે.
કાટકોણ ત્રિકોણ $\triangle ABP$ અને $\triangle A'B'P$ સમરૂપ ત્રિકોણ છે.
તેથી,$\frac{A'B'}{AB} = \frac{B'P}{BP}$.
સંજ્ઞા પ્રણાલીનો ઉપયોગ કરતા: $AB = h$,$A'B' = -h'$ (વાસ્તવિક પ્રતિબિંબ માટે),$BP = -u$,$B'P = v$.
આ કિંમતો મૂકતા: $\frac{-h'}{h} = \frac{v}{-u}$.
તેથી,$\frac{h'}{h} = \frac{v}{u}$.
આમ,મોટવણી $m = \frac{h'}{h} = \frac{v}{u}$.
વાસ્તવિક પ્રતિબિંબ માટે મોટવણી ઋણ અને આભાસી પ્રતિબિંબ માટે ધન હોય છે.

Explore More

Similar Questions

$14 \ cm$ ની વક્રતા ત્રિજ્યા ધરાવતો એક સમાન બહિર્ગોળ લેન્સ બે અલગ-અલગ દ્રવ્યોનો બનેલો છે. આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ,ઊભી બાજુનો ડાબો અડધો ભાગ અને જમણો અડધો ભાગ અનુક્રમે $1.5$ અને $1.2$ વક્રીભવનાંક ધરાવતા દ્રવ્યોનો બનેલો છે. જો બિંદુવત વસ્તુને $40 \ cm$ ના અંતરે મૂકવામાં આવે,તો પ્રતિબિંબ અંતરની ગણતરી કરો. ($cm$ માં)

એક છોકરો $10\, cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતા બહિર્ગોળ લેન્સનો ઉપયોગ કરીને કાગળના ટુકડા પર સૂર્યપ્રકાશને કેન્દ્રિત કરીને આગ લગાડવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યો છે. સૂર્યનો વ્યાસ $1.39 \times 10^9\, m$ છે અને પૃથ્વીથી તેનું સરેરાશ અંતર $1.5 \times 10^{11}\, m$ છે. કાગળ પર સૂર્યના પ્રતિબિંબનો વ્યાસ કેટલો હશે?

લેન્સના તૂટક ભાગને કાપીને આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $x$-અક્ષ પર રાખવામાં આવ્યો છે. જો સમાંતર પેરાક્સિયલ કિરણો આ સિસ્ટમ પર પડતા હોય,તો બંને લેન્સમાંથી વક્રીભવન પછી બનતા પ્રતિબિંબના યામ $(30, -1)$ છે. જો $x = 2.5 \, cm$ હોય,તો $y = .......... \, cm$. (ધારો કે લેન્સમાં કોઈ ગોલીય વિચલન નથી)

જુદા જુદા દ્રવ્યોથી બનેલો એક લેન્સ આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ બિંદુવત વસ્તુ $O$ ના બે પ્રતિબિંબો રચે છે. તો:

ટેલિસ્કોપનો ઓબ્જેક્ટિવ ગ્લાસ $90\,cm$ કેન્દ્રલંબાઈ ધરાવતો એક્રોમેટ છે. બે લેન્સની વિભાજન શક્તિ (dispersive power) ના મૂલ્યો $0.024$ અને $0.036$ છે. તો તે બે લેન્સની કેન્દ્રલંબાઈ શોધો:

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo